Tám đặc điểm của Trần thức Thái cực quyền (Phần 8)

Được gửi vào 04/03/2008

ĐẶC ĐIỂM 5 : TRONG NGOÀI HÒA HỢP VÀ QUÁN THÔNG LIÊN TỤC

Thái cực quyền phổ quy định rằng :
“Xương sống lưng là đệ nhất chủ tể , đã vận động thì không gì là không vận động;
   Toàn thân liền mạch, không có chỗ nào gián đoạn;
    Muốn toàn thân là một, thì toàn thân phải không có khuyết điểm ;
    Hành khí tới mọi nơi của cơ thể. “

Từ bốn điều quy định trên đây, ta thấy ngay là Thái cực quyền muốn đạt tới  mức độ "hễ vận động là toàn thân vận động", trong đó xương sống là trung tâm vận động.Vì xương sống lưng như cái trục trung tâm, như cái trục xoay chuyển và là nơi phát sinh động lực cong lại hay thẳng ra.

Nguyên tắc của Thái cực quyền là "nhất động toàn động", nghĩa là có một cử động thì tất cả đều cử động. Bởi vậy các động tác tay chân trong Thái cực quyền không đơn thuần là những động tác sang phải sang trái, lên cao xuống thấp, mà những động tác đó phải phối hợp với cử động của xương sống , để trở thành những động tác ba chiều trong không gian, chứ không phải chỉ là những động tác phẳng, tức động tác chỉ nằm trong một mặt phẳng.

Bởi vậy, chỉ cần biết vận dụng xương sống lưng làm trung tâm cử động, thì sẽ làm cho 9 bộ phận chính của thân thể phải cử động (9 bộ phận đó là cổ, xương sống, lưng, háng, đầu gối, mắt cá , vai, cùi chỏ và cổ tay) và cử động của tất cả các bộ phận chính đó đều quán thông liên tục chặt chẽ chứ không gián đoạn. Nhờ sự quán thông liên tục đó mà đạt tới tình trạng "toàn thân là một" (tức châu thân nhất gia). Đây chính là đặc điểm thứ năm của Thái cực quyền. Chúng ta có thể tìm hiểu kỹ càng như sau:

1.Thực hiện sự quán thông liên tục

Để nắm được tình trạng quán thông liên tục, chúng ta đưa ra một thí dụ như sau. Khi dồn lực vào gót chân, thì sự cử động sẽ phải đi qua mắt cá, rồi theo ống chân lên tới đầu gối, rồi lại từ đầu gối theo đùi mà lên tới háng. Như vậy là có sự quán thông liên tục, không có một chút gián đoạn nào. Từ háng, tất thông lên xương sống lưng. Điều này cho thấy, chỉ một cử động nhỏ ở gót chân, cũng liên quan với cả thân mình và chân.

Vận động liên tục quán thông đó, không phải chỉ về phương diện các khớp xương, mà còn về các bắp thịt nữa. (Chú thích : vận động liền mạch của các khớp xương, gọi là đoạn kình, vận động liên tục của các bắp thịt gọi là quán xuyến kình).Hiểu rõ được sự quán thông liên tục đó thì sẽ thực hiện được trong lúc luyện tập Thái cực quyền.

2. Sự liên quan giữa xương sống lưng và toàn bộ cử động

Các động tác của Thái cực quyền đòi hỏi 9 bộ phận bên ngoài của cơ thể (như đã nói ở trên) phải cùng lúc vận động trong sự quán thông liên tục, vì như vậy mới tạo được công dụng "xoa bóp" cho các cơ quan nội tạng.

Muốn vậy , phải có một bộ phận làm trung tâm chủ động , để lôi kéo theo sự vận động của các bộ phận khác trong thân thể, thì các động tác mới trở thành giản dị, không phức tạp. Nếu không, sẽ phải dùng ý chí để điều khiển sự vận động của nhiều hay tất cả các bộ phận thân thể, thì chẳng những rắc rối phiền toái vô cùng, mà còn không thể nào thực hiện được nguyên tắc "động trung cầu tĩnh" như đã nói.

Chúng ta đã biết, lưng và xương sống lưng ở vào vị trí giữa thân thể, chúng có cái công dụng của một cái trục ở giữa. Bởi vậy, nếu các động tác được phối hợp với động tác của lưng và xương sống, thì sẽ trở thành các động tác toàn diện, đáp ứng được sự đòi hỏi vận động quán thông liên tục của nhiều bộ phận cơ thể. Vì vậy mà Thái cực quyền gọi xương sống lưng là "đệ nhất chủ tể"
Vì có xương sống lưng làm cái trục giữa, mà hai tay mới có thể vận dụng được sức ly tâm và sức hướng tâm, và đạt được nguyên tắc "động thì phân, mà tĩnh thì hợp" (Hình 13).

3.Sự quán thông và tăng cường các khớp xương

Trong Thái cực quyền, khi đã đạt được sự quán thông liên tục của các khớp xương, thì tức là đạt tới mức độ toàn thân là một (châu thân nhất gia). Đạt tới mức độ này rồi, thì chỉ cần một bộ phận cơ thể vận động nhẹ, là tất cả các bộ phận khác vận động theo.

Tình trạng quán thông liên tục của các khớp xương, có công dụng tăng cường các khớp xương, nghĩa là làm cho các khớp xương trở nên mạnh mẽ hơn, đẩy lùi mọi trở ngại, mọi bệnh tật liên quan tới khớp xương.

Quy luật sinh lý của cơ thể cho biết, khớp xương được vận động thường xuyên thì rất có lợi, tránh được các chứng suy yếu, bệnh tật. Các khớp xương ít hoạt động, lâu ngày sẽ trở thành trì trệ cứng cỏi, không được linh hoạt nữa, và thường mắc phải bệnh tật.

Như vậy đủ biết, sự quán thông liên lạc giữa các khớp xương, đã có công dụng rất lớn về mặt sinh lý, duy trì sức khỏe. Người luyện tập Thái cực quyền phải biết rõ điều này, khai triển mức quán thông đó, giúp cho thân thể được linh hoạt nhẹ nhàng , tăng cường cơ năng hoạt động của xương và các khớp xương, giúp vào việc vận động thân thể, ảnh hưởng tốt đến sự tuần hoàn khí huyết

4. Góc độ vận động khớp xương

Thái cực quyền đòi hỏi nguyên tắc "nhất động toàn động", tức một bộ phận vận động thì toàn thân vận động, tức "chu thân nhất gia", tuy nhiên góc độ vận động cũng lớn nhỏ khác nhau.

Các động tác thường ngày của con người thường không đem lại các ảnh hưởng đồng đều cho các khớp xương. Trong 9 bộ phận có khớp xương vận động dễ dàng nhất và cũng nhiều nhất là cùi chỏ, còn bộ phận vận động với góc độ nhỏ nhất và cũng ít nhất là cùi chỏ
Nhưng nguyên tắc vận động của Thái cực quyền lại trái ngược với điều trên. Thái cực quyền muốn cùi chỏ vận động với góc độ càng nhỏ càng tốt, và xương sống lưng vận động với góc độ càng lớn càng tốt. Sở dĩ như vậy là để đưa xương sống lưng lên hàng "đệ nhất chủ tể". Một khi tay cử động, nhưng khớp xương cùi chỏ, khớp xương cổ tay vận động với góc độ nhỏ, thì tự nhiên góc độ vận động của xương sống lưng phải lớn ra, để giúp vào vận động của tay.

Vì vậy mà các danh sư Thái cực quyền vẫn thường nói :” Luyện tập Thái cực quyền thì luyện tập lưng chứ không luyện tập hai tay”
Tất nhiên đó chỉ là lối nói nhấn manh đến tầm mức quan trọng của sự vận động xương sống lưng. Lối nói đó nhắc nhở chúng ta hãy giảm thiểu góc độ vận động của khớp xương cổ tay và cùi chỏ, để gia tăng góc độ vận động của xương sống lưng.

Tác giả này có một người bạn, luyện tập Thái cực quyền nhiều năm, nhưng chỉ chú ý luyện tập hai tay mà thôi, khi biểu diễn thì chỉ thấy hai tay và hai vai vận động, thân mình cứng như cái cột, tiến lui theo bộ pháp mà thôi. Về sau được người chỉ dẫn, người bạn đó hiểu ra, bèn lấy những thanh gỗ cột chặt bên cổ tay lại, để giảm bớt mức độ vận động của tay, từ đó gia tăng mức độ vận động của lưng và xương sống. Quả nhiên, chỉ sau đó ít lâu, người bạn đó đạt tới nguyên tắc "nhất động toàn động", thần khí được phấn chấn, và rất lấy làm thích thú. Đó là bằng chứng cụ thể nhất, cho thấy tính cách "đệ nhất chủ tể" của xương sống lưng

5. Nắm vững sự quán thông liên lạc của các khớp xương

Phương pháp là trong lúc vận động, thì lấy xương sống lưng làm cơ quan phát động, lấy xương sống lưng làm trung tâm. Như vậy là nắm được sự quán thông liên lạc của các khớp xương.

Nắm được sự quán thông liên lạc đó rồi, thì tư tưởng chỉ chú trọng tới vận động của xương sống lưng, mà các bộ phận khác cũng tự nhiên vận động, không phải chia trí để điều khiển sự vận động của các bộ phận khác nữa. Lúc vận động, thì chỉ cần vận động xương sống lưng tạo ra sức ly tâm mà thôi (Hình 15).

Khi luyện tập một mình cũng như khi luyện tập hai người, nên cố gắng tập thói quen là vận động bằng lưng và xương sống, thì sẽ tránh được sự phân tán tư tưởng. Nhờ đó đạt tới nguyên tắc "động trung cầu tĩnh" (nghĩa là trong cái động mà có cái tĩnh)
Câu nói "động chi tắc phân, tĩnh chi tắc hợp" ( nghĩa là động thì phân ra, tĩnh thì hợp lại), đã nói lên cái tác dụng "động phân" và "tĩnh hợp" của sức ly tâm.

Khi xương sống lưng vận động, thì tạo ra sức ly tâm, hai tay tự nhiên vừa xoay vòng vừa phân ra. Nhưng trong sự phân ra như vậy, đã có sẵn sự hợp lại, nghĩa là khi cánh tay không còn động nữa, thì nó tự nhiên khép lại bên mình. Điều này gọi là "Khai trung ngụ hợp" (nghĩa là trong sự mở ra đã ngụ sẵn sự khép lại).

Nhưng như đã nói nhiều lần, các động tác của Thái cực quyền không phải là các động tác phẳng . Chẳng hạn tay mở ra, rời ra thân mình, không phải chỉ mở ra và khép lại theo một mặt phẳng, mà là vừa xoay vừa mở ra, vừa xoay vừa khép lại, tạo thành tình trạng cùi chỏ hợp thì cổ tay khai, cổ tay hợp thì cùi chỏ khai, tức là đạt tới được nguyên tắc "Khai trung ngụ hơp" và "Hợp trung ngụ khai". Hiện tượng "khai trung ngụ hợp, hợp trung ngụ khai của thân mình và hai tay, chính là biểu hiện cụ thể của Thái cực đồ (âm dương) vậy.Tập luyện để đạt tới mức độ này, thì có thể tung hoành trước sau, phải trái, xoay chuyển tự nhiên linh hoạt, có thể biến hóa nghìn phương, chẳng những giúp ích cho thân thể, mà còn gia tăng võ thuật tự vệ nữa.

Lộ thứ nhất Trần thức Thái cực quyền lấy sự vận động làm chính. Vì lấy sự vận động làm chủ như vậy, mà Lộ thứ nhất  tạo ra được sức mạnh, rất thích hợp với thanh niên trai tráng, giúp gia tăng sức lực rất hiệu nghiệm. Tất nhiên vận động đó là vận động quán thân liên lạc.
Như vậy, đủ biết nguyên tắc 'quán thông liên lạc" chẳng những giúp luyện tập thân thể, gia tăng sức khỏe, mà còn gia tăng sức mạnh, giúp vào kỹ thuật tự vệ không ít.

Để nắm vững đặc điểm thứ năm của Thái cực quyền, chúng ta có thể tóm tắt như sau:

- Sự vận động của trục xương sống sẽ tạo ra "động phân" và "tĩnh hợp". Đó là nguyên tắc vận dụng sức ly tâm
- Khai trung ngụ hợp, hơp trung ngụ khai , chính là nguyên tắc "quán thông liên lạc" được biểu hiện một cách cụ thể
- Sự quán thông liên lạc trong vận động sẽ tạo sức mạnh
- Giảm thiểu sự vận động của cổ tay để gia tăng sự vận động của xương sống.

Còn tiếp

Theo Trần thức TCQ-Cố Lưu Hinh,Thẩm Gia Trinh