Tám đặc điểm của Trần thức Thái cực quyền (Phần 9)

Được gửi vào 10/03/2008

ĐẶC ĐIỂM 6 : LIÊN TỤC KHÔNG GIÁN ĐOẠN

Sách Thái cực quyền phổ viết rằng:
“Qua lại tiến lui nên có thứ tự;
    Thâu tức là phóng , phóng tức là thu;
    Sức mạnh gián đoạn nhưng ý tưởng không gián đoạn, ý tưởng gián đoạn thì cái thần có thể tiếp theo;
    Như sông dài, biển lớn, liên miên bất tuyệt từ đầu tới cuối“.

Từ bốn điều trên đây, chúng ta thấy Thái cực quyền chưa lấy làm thoả mãn với nguyên tắc "nhất động toàn động, châu thân nhất gia" như đã nói ở trên, mà còn đòi hỏi nguyên tắc "liên tục bất đoạn" . Đây là phương pháp vận dụng gia tăng sức lực . Phương pháp đó được thực hiện như sau:

Khi thủ pháp có những động tác qua và lại, khi bộ pháp có những động tác tiến và lùi, thì phải có sự thay đổi

Trong các đông tác thu và phóng thì thu tức là phóng mà phóng tức là thu. Cũng tương tự như trong khai có hợp, trong hợp có khai vậy. Bởi vì các động tác thu và phóng, cũng giống như các động tác khai và hợp, không phải là những động tác phẳng, mà là những động tác xoay chuyển theo lối xoáy ốc.

Còn nói về ý tưởng gián đoạn, có nghĩa là ý tưởng và động tác không còn phù hợp nữa (tức là trong ngoài bất nhất, động tác vô chủ). Muốn tránh khuyết điểm này,thì lại phải theo nguyên tắc đã nói từ đầu là "dụng ý bất dụng lực" , khiến cho ý tưởng không gián đoạn và các động tác được liên tục triền miên như sông dài biển lớn và đường quyền diễn tiến một mạch từ đầu tới cuối.Đây chính là đặc điểm thứ sáu của Thái cực quyền

Để nắm được đặc điểm này ta xét các vấn đề sau:

1.Thực hiện một mạch và từ đầu tới cuối
Từ nguyên tắc của đặc điểm thứ năm là "nhất động toàn động" , tiến thêm một bước thì đạt tới mức độ "một mạch từ đầu tới cuối" (sách gọi là Nhất khí ha thành).Đặc điểm thứ năm chú trọng ở sự vận động quán thông liên lạc toàn thân, hoặc ít ra thì cũng ở 9 bộ phận cơ thể (như đã kể ở trên), hoà hợp sự vận động của bộ phận cơ thể bên ngoài với sự vận động của các cơ quan nội tạng bên trong, đồng thời gia tăng sức vận động trong mỗi động tác quyền thuật.

Đặc điểm thứ sáu cũng dựa trên căn bản "nhất động toàn động", nhưng chú trọng vào sự liên tục bất đoạn, sao cho từ thế võ đầu tới thế võ cuối có sự liên tục, thần khí không bị trì trệ.Sự liên tục bất đoạn này cũng có tác dụng gia tăng sức vận động trong các động tác quyền thuật. Tuy nhiên, thực hiện các động tác phức tạp của Thái cực quyền sao cho liên tục bất đoạn, trên thực tế là cả một vấn đề khó khăn, đòi hỏi sự luyện tập công phu .

a. Về thủ pháp:
Khi hai tay thực hiện động tác qua và lại thì giữa hai loại động tác qua và lại đó phải có sự bổ túc cho nhau. Nghĩa là động tác này có công dụng chuẩn bị cho động tác kia. Nói rõ hơn, động tác đưa hai tay lên, không phải chỉ để đưa tay lên mà còn là để chuẩn bị hạ tay xuống. Bởi vậy mà sách Thái cực quyền luận mới nói "ý muốn đưa lên, thì trước hết trong ý phải ngụ sẵn ở dưới, ý muốn đưa tới trước, thì trong ý phăi ngụ sẵn ở sau".Chính sự hỗ trợ này làm gia tăng sức mạnh của động tác quyền thuật. Vì ai cũng biết, muốn đánh xuống cho mạnh, thì trước hết phải giơ lên cao vậy.

Chính vì lẽ này mà Thái cực quyền đòi hỏi nguyên tắc liên tục bất đoạn. Chẳng hạn động tác đánh xuống thấp,không phải bắt đầu từ lúc đánh xuống thấp, mà là sự liên tục của động tác đưa lên cao trước đó. Có vậy động tác đánh xuống thấp mới được linh hoạt và có sức mạnh (mà không phải là sức mạnh có sẵn trong thân thể)

b. Về bộ pháp :
Khi bộ pháp có những động tác tới lui, thì giữa các động tác tới lui đó phải có một sự bổ túc cho nhau.Sự bổ túc đó là nguyên tắc chuyển hoán. Nghĩa là không tiến hay lùi theo đường thẳng, mà vừa tiến vừa xoay, vừa lùi vừa xoay. Tiến là để chuân bị cho lùi, lùi là để chuẩn bị cho tiến. Nguyên tắc này người Trung Hoa còn gọi là "Cố miện" (nghĩa là quay nhìn lại, khi tiến thì đã quay nhìn lại để chuẩn bị cho lùi rồi, còn gọi là Thân tuỳ nhãn động, tức là thân thể theo ánh mắt mà cử động).

Có được nguyên tắc đó, thì bộ pháp xoay trở tiến lui mới linh hoạt tự nhiên và mau lẹ. Trong Thái cực quyền có rất nhiều bộ pháp xoay trở tiến thoái, nếu không nắm vững đưọc nguyên tắc này thì bộ pháp sẽ nặng nề chậm chạp.

Nói tóm lại, về cả thủ pháp lẫn bộ pháp, nếu các động tác không có sự liên tục bất đoạn để bổ túc cho nhau, thì sẽ không đạt được kết quả là gia tăng sức mạnh và cải tiến kỹ thuật tự vệ

2. Trường hợp của các quyền thuật gia :
Năm 1914, sau buổi đại hội cuối năm của hội Nghiên cứu thể dục Bắc Kinh, các quyền thuật gia tiếng tăm như Kỷ Tử Tu, Trương Sách, Thượng Vân Tường, Hữa Vũ Sinh vv...v.. đều tham gia vào cuộc biểu diễn quyền thuật. Trong dịp này hai quyền thuật gia là Dương Trừng Phủ và Ngô Giám Tuyền song diễn Thái cực quyền.

Hai người biểu diễn tới lui nhịp nhàng hoà hợp, đặc biệt là các đường quyền đánh đỡ rất liên tục,dường như không có một khe hỡ nào giữa những đường quyền trước với đường quyền sau, giữa bước tiến với bước lùi. Động tác mềm mại uyển chuyển, linh hoạt mà mau lẹ, các động tác đó liên tục như con thuyền trôi trên sông, trôi triền miên mà không thấy một giây nào ngừng nghỉ gián đoạn.Màn biểu diễn Thái cực quyền đó diễn ra trong khoảng hơn tám phút, và được khán giả hoan hô nhiệt liệt.

Các danh thủ sở dĩ đạt được mức độ như vậy, chỉ vì họ có công phu khổ luyện. Nếu không chịu khó tập luyện, thì khó lòng đạt tới được các nguyên tắc của Thái cực quyền

3. Thần khí và sự liên tục bất đoạn
Các động tác Thái cực quyền phải liên tục bất đoạn như thế nào, chúng ta vừa mới xét xong. Bây giờ chúng ta xét đến sự liên tục bất đoạn về khí.Động tác đã liên tục bất đoạn, thì thần khí cũng phải liên tục bất đoạn. Có vậy mới gọi là "nội ngoại nhất trí".

Muốn biết xem thần khí có được liên tục bất đoạn không, thì hãy quan sát xem thần khí đó có linh hoạt, thay đổi theo các động tác không. Nếu các động tác biến đổi, mà thần khí trì trệ, thì tức là thần khí bị gián đoạn chứ không được liên tục.

Sở dĩ như vậy vì thần khí là sự biểu hiện bên ngoài của tâm ý. Tâm ý chú trọng vào các động tác trên. Động tác biến đổi thì tâm ý biến đổi và như vậy thần khí phải biến đổi. Đằng này thần khí trì trệ, tức là tâm ý xa rời động tác, tất nhiên tâm ý và thần khí bị gián đoạn.
Thần khí trì trệ gián đoạn thì động tác ngập ngừng, không lợi cho việc luyện tập thân thể và động tác giảm sút sự nhanh nhẹn và sức mạnh, không lợi cho kỹ thuật tự vệ.

Bởi vậy người luyện tập Thái cực quyền phải đem cái ý bên trong (nội ý) và cái thần bên ngoài (ngoại thần) mà gửi gắm cả vào động tác, cùng với động tác mà liên tục, không được gián đoạn. Tập như vậy lâu ngày sẽ thành thói quen, sau đó thì không cần phải cố gắng nữa, mà tâm ý và thần khí vẫn không bị gián đoạn

4. Sự liên tục và hoà hợp trong động tác.
Phần Chính công giải trong Thái cực quyền phổ viết rằng : "Thái cực là tròn vậy, bất luận trên dưới phải trái, cũng chẳng rời xa cái tròn. Thái cực là vuông vậy bất luận trên dưới phải trái , cũng chẵng xa rời cái vuông vậy. Tròn là để ra vào, vuông là để tiến thối. Theo vuông theo tròn mà qua lại. Vuông là khai triển, tròn là khẩn thâu. Lẽ vuông tròn là lẽ Thái cực, ai có thể vượt ra ngoài lẽ đó?".

Căn cứ vào đoạn văn trên, thì động tác của Thái cực quyền là động tác "phương viên tương sinh" (nghĩa là do vuông và tròn phối hợp mà sinh ra). Nói rõ hơn, các động tác đó không hẳn là động tác tròn, mà cũng không hẳn là động tác vuông. Bởi vậy mà sách Thái cực quyền luận cũng nói "Chỉ tròn mà không vuông là Hoạt quyền, chỉ vuông mà không tròn là Ngạnh quyền" (Hoạt quyền là quyền trơn, không có sức mạnh, Ngạnh quyền là quyền cứng, không có sức nhanh).

Để nắm vững đặc điểm thứ sáu này của Thái cực quyền, chúng ta có thể tóm tắt như sau :
- Trong các động tác qua lại tiến lùi, phải có sự hỗ tương bổ túc.
- Động tác và tâm ý phải kết hợp và phải liên tục.
- Thần khí cũng phải liên tục, nghĩa là biến đổi liên tục theo sự biến đổi liên tục của động tác và tâm ý.
- Động tác của Thái cực quyền là do các vận động vuông và tròn phối hợp mà sinh ra, nhờ đó mà động tác vừa có sức nhanh, vừa có sức mạnh.